Over de auteur - Beter BijLeren

2011

Saaie lessen

Eigen ervaring met begrijpend lezen

Begrijpend lezen, dat is nou niet het vak waar leerkrachten warm voor lopen. Ook ik niet. Elke keer weer zag ik op tegen de saaie lessen in de roze boeken van Goed Gelezen en de ellenlange voorbereidingstijd die daarbij hoorde. Gelukkig kwam er Nieuwsbegrip. Wekelijks een nieuwe tekst die aansloot bij de actualiteit, leuke opdrachten en kinderen die gemotiveerd waren omdat het onderwerp hen aansprak. Vaak wisten ze er al van alles van, omdat het de dagen ervoor in het nieuws was. Ik nam de stress bij het kopieerapparaat, waar alle collega’s op dezelfde dag de tekst moesten kopiëren, voor lief en stortte me enthousiast op de lessen: filmpje kijken, met de leerlingen praten over wat ze er al van wisten, vragen beantwoorden en strategieën toepassen. Maar… de resultaten op de LVS-toetsen werden niet beter. De teksten van Nieuwsbegrip voldeden vaak niet aan het predicaat ‘goede tekst’. Kopjes pasten niet, alinea’s waren rommelig en de opgaven waren niet altijd eenduidig. Daarbij werd de meerkeuzevraagstelling niet voldoende geoefend. “Juf, dit hebben we nog nooit gehad!” riep een leerling toen hij een voorspeltekst moest maken.

2012

Zelf materialen schrijven

Zelf materialen schrijven

Toen ik vanaf 2012 Summer en Winter School’s organiseerde en daar les gaf, ontdekte ik hoeveel behoefte er was aan goed materiaal voor begrijpend lezen. Ik besloot mijn eigen materialen te schrijven: goede teksten met meerkeuzeopgaven zoals ik had geleerd als freelance opgavenconstructeur bij het Cito (2006-2012). Ik stortte me op wetenschappelijke literatuur over de didactiek van begrijpend lezen om tot een theoretisch kader te komen. De teksten en opgaven die ik schreef, probeerde ik uit op mijn basisschool en bij mijn bijlesleerlingen. De leerlingen reageerden enthousiast en hadden baat bij de duidelijke en tekstgerichte aanpak. De resultaten van de leerlingen stegen, zowel op mijn eigen school als bij de bijlesleerlingen.

2013

Oefenboeken voor particulieren

Oefenboeken voor particulieren

De toen geschreven teksten bundelde ik in een boek voor particulieren: het Oefenboek Begrijpend Lezen groep 7/8 met 25 teksten bleek een groot succes. Ouders mailden dat de scores van hun kind aanzienlijk waren gestegen en vroegen of ik nog meer uitgaven had. Ik besloot het oorspronkelijke 7/8 boek om te zetten naar een uitgave voor groep 7 en een voor groep 8. Elk boek met 40 teksten en enkel meerkeuzevragen.

2014

Heeft u ook voor groep 5?

Heeft u ook voor groep 5?

2015

Oefenboek studievaardigheden groep 7/8

Oefenboek studievaardigheden groep 7/8

Toen ouders het oefenboek aan de leerkracht van hun kind lieten zien, kwamen er plots bestellingen van scholen. Maar om nou een boek te verkopen dat oeverloos gekopieerd zou worden, dat ging wat ver … Ik besloot de oefenboeken voor particulieren om te zetten naar een complete methode voor scholen. Maar eerst wilde ik nog een Oefenboek studievaardigheden schrijven, toen nog onderdeel van de eindtoets. Ook dit had ik geleerd toen ik voor Cito werkte. Het boek voor groep 7/8, met daarin studieteksten, opzoekvaardigheden, tabellen & grafieken en kaartbegrip kwam uit. Bedoeld voor particulieren, maar ook hiervoor meldden scholen meldden al snel!

Beter BijLeren begrijpend lezen voor scholen

Beter BijLeren begrijpend lezen voor scholen

Dag en nacht werkte ik aan het omzetten van de particuliere oefenboeken naar de methode voor scholen. Met name de handleiding vond ik belangrijk. Wat is begrijpend lezen? Waarom noemen we het een concentrische vaardigheid? Aan welke doelen moet je werken? Welke tekstsoorten en tekstgenres zijn er? Hoe werkt het GRRIM-model praktisch in de klas? Wat is modelen en hoe doe je dat? Waarom is de rol van de leerkracht essentieel?

Voor elke tekstvorm schreef ik een stap-voor-stap instructiemodel waarin ik de vier fasen van het GRRIM-model beschreef. En bij elk van de 40 teksten stonden duidelijke aanwijzingen voor het geven van de les. Ik bedacht de Beter BijLeren stappenplannen en vulde de meerkeuzeopgaven aan met open vragen, strategietaken en schrijfopdrachten.

De lege slaapkamers in ons huis vulden zich met dozen handleidingen en werkboeken. Anne Steenbergen ontwierp een nieuwe website en de verkoop begon.

2016

Scholen bleven zich melden. We verplaatsten de dozen van de slaapkamer naar een magazijn en sloten een contract met Post NL. Ik reed van Friesland tot Zeeland om op aanvraag mijn verhaal te houden bij scholen en besturen. “Begrijpend lezen kun je ook leren met een oude krant, als je als leerkracht maar weet wat je doet!” Deze quote van mijn bestuursmanager die mijn les zag tijdens een inspectiebezoek gebruikte ik als credo: je moet als leerkracht boven de stof staan en weten wat je doet.

Tussen de schoolbezoeken en het inpakken van bestellingen door, schreef ik de Beter BijLeren toetsmap: maandelijkse toetsen plus analyseformulieren om te onderzoeken hoe leerlingen scoorden en bij welke doelen hulp geboden was. Verder ontwikkelde ik het tekstsoortenspel voor groep 4-8, een rubriceerspel waarmee ik al mijn trainingen startte.

2017

“Heeft u ook materialen voor groep 4?”

“Heeft u ook materialen voor groep 4?”

Nog niet. Maar natuurlijk kon ik die maken. Ik maakte er twee: een boek voor M4 en een voor E4. Uitgetest in verschillende groepen 4 en vlak voor het nieuwe schooljaar klaar.

In dit jaar schreef ik ook de leerlijn BijDeHand. De basis hiervoor was het Oefenboek studievaardigheden uit 2015. Studieteksten, tabellen en grafieken en opzoekvaardigheden voor groep 6, 7 en 8.

2018

De scholingen gingen door en daarna uiteraard ook de bestellingen. Het magazijn werd groter, het aantal scholingen nam toe. Het werd zo druk dat ik besloot te stoppen met de Amsterdamse bijlesweken en -dagen. Het bedrijf Beter BijLeren en mijn werk op school namen te veel tijd in beslag. Daarbij wilde ik ook blijven ontwikkelen. Samen met een collega startte ik met het bedenken van lessen begrijpend luisteren voor kleuters die aansloten op onze lessen begrijpend lezen. We ontwikkelden een lesformat, ook volgens de fases van GRRIM en bedachten vragen op de zes denkniveaus volgens de taxonomie van Bloom.

2019

In dit jaar maakte ik ook voor de hogere groepen lessen begrijpend luisteren, die aansloten op thema’s die in de klas behandeld werden. Zo ontstonden de lessen rondom onze drie jaarlijkse kunststromingen, evenals lessen die aansloten bij de zaakvakken. Begrijpend luisteren en leesbevordering werden onderdeel van mijn scholingen in het land. Met een koffer vol boeken liet ik zien dat begrijpend lezen meer is dan wat er in een werkboek staat.

Ondertussen startte ik met het herschrijven van begrijpend lezen groep 8. Volgens de nieuwste inzichten rond lezen vernieuwde ik het merendeel van de teksten, voegde denkvragen toe volgens de taxonomie van Bloom, bedacht extra schrijf- en onderzoeksopdrachten en verving een deel van de meerkeuzevragen door open vragen. Anne Steenbergen ontwierp de nieuwe cover (en alle volgende). Weg met de hoekige mannetjes!

2020

Groep 7 is herschreven. Net als bij groep 8: nieuwe rijke teksten, meer open vragen, denkvragen volgens Bloom en veel extra schrijf- en onderzoeksopdrachten.

Ook de toetsmap herschreef ik. Nieuwe teksten met meer vragen per toets, nieuwe cover en het binnenwerk gedrukt in kleur!

In verband met corona gaf ik de meeste scholingen via teams. Gelukkig kon ik in oktober weer fysiek een dagdeel verzorgen over lezen voor de opleiding Taalcoördinator.

2021

Groep 6 is herschreven: 40 nieuwe rijke teksten en meerdere soorten uitdagende opdrachten.

Scholingen konden gelukkig weer. Van een scholingstraject in Zeeland met lesbezoeken in alle groepen maakten we een heerlijk lang weekend aan het strand. 8

2022

De vernieuwing van groep 5: opnieuw 40 nieuwe teksten, waaronder een toffe sokpop om zelf te maken!

2023

Tot slot heb ik de delen M4 en E4 vernieuwd. Prachtige nieuwe covers die de serie compleet maken.
De scholingen, trainingen en implementatietrajecten gaan in al die jaren gewoon door. Niet meer alleen begrijpend lezen en/of luisteren, maar ook leesbevordering: hoe zoek je rijke teksten bij thema’s die je in de klas behandelt en hoe zet je die in?

2024

Dat wat me altijd zo stoort bij de grote uitgeverijen, zijn de idiote prijzen en bijna verplichte softwarelicenties. Beter BijLeren is vele malen goedkoper. Geen dure bronnenboeken voor de leerlingen, maar teksten en opgaven in één werkboek. Geen losse antwoordenboekjes, maar de antwoorden gewoon in de handleiding. Geen toetsboekjes, maar een map met kopieerbare toetsen die je jaren kunt gebruiken.

Passend bij onze stijl ontwikkelde ik in 2024 bij elke les een PowerPoint presentatie. Een vaste opbouw: titelpagina - lesdoelen - stappenplan - tekst verkennen - lezen - enkele opgaven met de leerkracht - zelfstandig aan het werk - doelencheck - extra opdracht. Aantrekkelijk vormgegeven en eenmalig aan te schaffen als PDF-bestand. Het zijn in totaal 239 stuks! Ook verkrijgbaar per groep.

2025

De oefenboeken voor thuis waren al 11 jaar oud en nodig aan vervanging toe. Ik herschreef ze allemaal: voor groep 5, 6, 7 en 8. In elk boek een inleidend deel voor ouders, 10 gatenteksten, 25 tekstbegripteksten en 5 foutenteksten, aangevuld met voorspelteksten. Bij de teksten staan vrijwel alleen meerkeuzeopgaven met vier valide afleiders, dus geen onzinantwoorden. Deze boeken zijn alleen te koop voor particulieren en dus niet voor scholen of aan het onderwijs gerelateerde personen of instellingen. Covers uiteraard weer van Anne Steenbergen.

2026

Het nieuwste kind van de Beter BijLeren leerlijn voor scholen is de Map Extra Teksten. Maar liefst 160 nieuwe teksten voor de groepen 5 tot en met 8. Kopieerbare teksten met meerkeuzeopgaven voor extra instructie, zelfstandig werken, weektaak of huiswerk.